Phi xu hướng hư cấu lên ngôi?.

""Tuyết""…; thì cũng yêu thích tác phẩm phi hư cấu của ông là ""Istanbul"" thuộc thể loại hồi ký và ""Những màu sắc khác""-một tập tiểu luận văn học.

Thậm chí là trong sự nghiệp một nhà văn. Như vậy. Điều này nếu đặt trong tình trạng văn chương Việt Nam rất thiếu những tác phẩm hư cấu lớn.

Thể loại phi hư cấu đã tồn tại ngay trong thời kỳ văn chương trung đại. Trong tác phẩm phi hư cấu cũng cần đến một giọng điệu để kể cho phù hợp với nội dung tương tự như hư cấu.

Thể loại phi hư cấu nở rộ. ""Pháo đài trắng"". Ở Việt Nam. Người đọc hâm mộ nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ Ô-han Pa-múc (Nobel văn học 2006) với những tác phẩm hư cấu: ""Tên tôi là đỏ"". Cần nhắc lại rằng. Gây chú ý người đọc không nhiều. Và theo một cách nghĩ quen thuộc là làm tốt bất cứ cái gì cũng khó. Dòng suy tưởng của nhà văn và người đọc như hòa cùng với nhau. Tránh cơn ""lên đồng"" tập thể của vài người viết khi nghĩ rằng viết phi hư cấu dễ như nhai kẹo.

Thì việc phi hư cấu lên ngôi không phải điều gì hay ho! HOÀNG BÌNH PHƯƠNG. Điểm đầu và điểm cuối gặp nhau.

Một số cuốn phi hư cấu cố ""lên gân"" chuyện có thật để kiếm chuyện làm quà như một số hồi ký của người đồng tính. Dù Tô Hoài viết hàng trăm đầu sách chủ yếu là hư cấu. Thiên tài nghệ thuật viết phi hư cấu của Tô Hoài trình bày toàn diện ở tác phẩm ""Cát bụi chân ai"" là lời nhận xét không hề quá lời! Mấy năm nay.

Có nhẽ xuất phát từ việc chưa chú trọng đầu tư. Đọc một lần không hẹn ngày đọc lại. Nhà văn Tô Hoài xứng đáng được gọi là bậc thầy văn học phi hư cấu. Nếu chú ý quan sát. Mặc cả trong các giải thưởng văn học. Viết hư cấu hay phi hư cấu đều quan trọng. Mà đỉnh cao nhất là cuốn hồi ký ""Cát bụi chân ai"" (1992).

Phi hư cấu là chuyện thật. Một nền văn học dù nhỏ hay lớn. Tô Hoài kể chuyện về đời mình gắn với các văn nghệ sĩ từ trước năm 1945 đến sự kiện rốt cuộc là cái chết của nhà văn Nguyễn Tuân (năm 1987).

Đây là điều không có gì lạ. Đọc đi đọc lại không biết chán. Không chỉ tả ở các đầu sách được bày bán.

Điều này đúng với việc viết phi hư cấu. Người ta nhớ các tác phẩm phi hư cấu của ông chẳng kém các tác phẩm hư cấu.

Hai xu hướng viết hư cấu và phi hư cấu phát triển song song. Một cảm giác nhàn nhạt khi đọc. Là cảm giác chung khi đọc tác phẩm phi hư cấu gần đây. ""Vũ trung tùy bút"" của Phạm Đình Hổ… Đến thời đương đại.

Thế nhưng nhắc đến Tô Hoài. Tuấn kiệt trong viết phi hư cấu của nhà văn cũng phải kể đến việc sắp xếp các sự kiện có thật để phục vụ mục đích nghệ thuật như trong tác phẩm hư cấu. Đổi mới kỹ thuật viết mà các tác phẩm phi hư cấu chỉ cố áp với sự thật. Vừa xếp đặt các sự kiện không theo thời gian tuyến tính mà đảo lộn tuốt nhưng không bịa ra chuyện nào.

Phi hư cấu giúp cây bút trẻ tập viết và nhất là viết về những gì gần gụi nhất với mình. ""Bể dâu ngẫu lục"" của Phạm Đình Hổ và Nguyễn Án. Không thể nói cái nào hơn cái nào.

Ông vừa khéo tuyển lựa những chuyện thật đáng nhớ và đáng giá. Nhưng nếu lấy chuyện thật ra mà kể thật thà như đếm tất nhiên sẽ thất bại. Nức tiếng có thể kể đến ""Thượng kinh ký sự"" của Lê Hữu Trác. Có lẽ chỉ có sự quay lưng của người đọc mới khiến cho những người viết phi hư cấu tỉnh ngộ để tìm ra một lối viết khác.

Đọc đến dòng cuối. Sắp đặt lớp lang. Điều đáng tiếc là những tác phẩm hay. Sẽ thấy số đông người viết phi hư cấu gần đây đều là các cây bút trẻ. Kết cấu của sự thực khác với thay đổi chi tiết của sự thật! Lấy tỉ dụ hồi ký ""Cát bụi chân ai"". Thời gian và các sự kiện bị vặn xoắn theo mô hình trôn ốc. Nhưng sẽ là không hay nếu các nhà văn trẻ bỏ quên văn chương hư cấu vì lẽ họ sẽ đánh mất sự tưởng tượng-một trong yếu tố quan yếu làm văn học hấp dẫn muôn người bao đời nay.